DAN KEERT HET STOF TERUG NAAR DE AARDE ZOALS HET WAS...
EN DE GEEST KEERT TERUG NAAR GOD DIE HEM SCHONK.
KOHELET 12:7
GOD IS EEN OVERWELDIGENDE VERANTWOORDELIJKHEID.
JETHRO TULL
Het is beslist, denk ik.
Vannacht was het haar teen.
Ik droomde dat haar nagel bruin werd en brak...
en als een blad omboog.
De huid was afgepeld...
als bloemblaadjes.
Waar houdt dit op, Shmuel?
Ze spreken over 248 lichaamsdelen in de Zohar.
Toen de Baal Shem Tov zijn vrouw verloor...
weet je hoe hij rouwde?
Hij zei:
'Hoe kom ik in de hemel als de helft van mij weg is?'
Uiteindelijk hertrouwde hij, Shmuel.
En toen hij zijn tweede vrouw verloor...
de liefde van zijn leven...
zei hij:
'Oké.'
Ik ben bang, Rabbi, dat ze nu lijdt.
Zorg voor je kinderen.
Zorg voor jezelf. -Het begint altijd 's nachts.
Soms is het rottend vlees, soms een berg as.
Vertel me, Rabbi, Hoe keert ze terug naar de aarde?
Misschien moet je daar niet over nadenken, Shmuel.
Hebben de buren je gezien?
Nee.
Je hebt leiding nodig, Shmuelie.
Praat met de Rabbi. -Ik heb met hem gesproken.
Er zijn daar twee jongens.
Ik weet het.
Ik weet niet hoe, maar sla je er doorheen.
Leg je jas op tafel. Ik zal hem verstellen.
Het is al 30 dagen geleden.
Het wordt tijd.
Je moet er vrede mee krijgen.
Kan ik je helpen?
Het spijt me, meneer, maar uw soort bedienen we niet.
Het spijt me.
Dat bedoel ik niet.
Ik bedoel dat we niet uitgerust zijn om om te gaan met...
Misschien kunnen we beter naar de showroom gaan.
Mijn vrouw is gestorven.
Dat spijt me voor u.
En er zijn dingen die ik moet weten.
Onze begrafenisondernemingen zijn niet zo tegemoetkomend hierin.
Hier naar informeren is nou net niet...
Kosher?
Hoe desintegreert ze in de aarde?
Dat hangt er vanaf.
Onze ongeëvenaarde balsemspecialisten...
garanderen een pure en mooie aanblik.
Daarna geloof ik niet dat we de verdere ontwikkeling nog volgen.
Roestvrij staal.
De ontdekking van chroom in de Russische bergen...
eind 17de eeuw...
leidde tot de legering die we kennen als roestvrij staal.
En hout?
Houten kisten zijn 'n natuurlijke en milieuvriendelijke keuze.
Dennen? -Dat is niet ons meest verkochte product.
Hoelang duurt het voor een kist vergaat?
Oké.
Ik weet niet waar u op doelt, maar u komt niet iets kopen.
Klopt dat?
Geen koop. -Ja, oké. Goed.
Nou goed dan. Hun lichamen, die ontbinden. Oké?
En die in de hermetisch afgesloten containers?
Die ontploffen soms zelfs.
O, ja.
Al het ingesloten gas, dat nergens heen kan...
Alstublieft. Een lichaam in een kist, van hout.
Hoe vergaat zij... -Kan ik een geheimpje met je delen?
Ik ben maar een verkoper van kisten.
Ik ben verdomme geen wetenschapper.
NEW HEMPSTEAD GEMEENTELIJK COLLEGE
Kan ik u helpen?
Meneer?
Hallo. Hoi.
Ik denk dat ik een...
Kan ik een man spreken, alstublieft?
Schijnbaar hebben we die niet meer.
Duidelijk.
Misschien...
Alstublieft.
IK HEB EEN WETENSCHAPPER NODIG
Dit. -'Wetenschapper.'
Wie niet?
Wat voor soort...
Welke soort?
KAN IK NIET ZEGGEN
'Kan ik niet zeggen.' U kunt het niet zeggen. U...
Je weet het, maar je kunt het niet... Je kunt het niet zeggen?
Kom.
Vertrouw me maar. Wat hebt u nodig? Een astronoom?
Of 'n natuurkundige? Geoloog? Ornitholoog?
Het spijt me.
Al goed.
Kom mee. Oké?
Organismes die van organismes leven en zich voeden met organismes...
en energie doorgeven in de keten.
Ecosystemen...
Ecosystemen zijn ontwikkeld om simpel en eenvoudig...
Om te creëren... Om voeding te creëren voor nieuw leven.
Maar sommige van deze systemen...
zijn behoorlijk inefficiënt.
Als de energie verder gaat, is er niet voldoende over...
om de steeds hogere trofische niveaus in stand te houden.
Tropische?
Vandaag niet, Stanley. -Tropisch.
Tropisch?
Waarom tropisch?
Nee, tro... Trofisch.
Trofisch. Trofisch, zoals het... Zoals...
TROPISCHE NIVEAUS
O, shit. Verdomme. Klootzak.
TROFISCHE NIVEAUS
Is dat duidelijk? Is het duidelijk voor iedereen?
Trofisch. Trofisch.
Waar was ik? Oké, oké. We lijken op... We zijn net lekkende landjes...
Jezus Christus. We zijn net lekkende mandjes.
We laten ons ijsje vallen...
we laten kruimels achter in onze trommeltjes.
Heel inefficiënt. Heel inefficiënte ecosystemen.
Eco.
Ecosystemen.
Wat denken jullie daarvan?
Kan ik u helpen?
Bent u 'n wetenschapper?
Ik ben natuurkundeleraar. -Ik heb vragen.
Ik weet niet of ik u van dienst kan zijn, Rabbi.
Ik ben geen rabbi. -Ik heb dadelijk een sectievergadering.
Ik heb nare gedachten.
Ik...
Mijn vrouw.
Ze is gestorven.
O, dat spijt me heel erg. -En die beelden die ik heb...
Die beelden hebben, ze zijn... -U bent depressief?
Ik ben er heel depressief van geworden.
Ik weet nog steeds niet waar ik... -Vannacht was het haar teen.
De nagel kraakte en werd bruin. -Misschien heeft u een podoloog nodig?
Hoor eens, vervelend dat u problemen hebt, Rabbi. Echt.
Ik ben geen rabbi. -Maar ik moet proefwerken nakijken en...
Ik wens u het beste, echt, vriend.
Het is zondig dat ik hier ben.
Ik heb een zonde begaan.
Ik ben heel de dag zondig geweest.
Ik weet niet of u dit herkent, doctor.
Het is niet doctor. Ik ben niet... Ik ben alleen leraar.
Leraar, alstublieft.
Ik weet niet eens wat uw vraag is. -Ik maak me zorgen om haar.
Ik ben bang dat haar ziel lijdt totdat ze terugkeert naar de aarde.
Wat gebeurt er met haar lichaam?
Sender.
Hé.
Mordechai zei tegen Motel dat Mendel met jou gepraat heeft.
O, ja?
En dat jij zei dat jouw vader zei dat onze vader een dybbuk was.
Dat heb ik niet gezegd. Ik zei dat jullie vader een dybbuk gegeten heeft.
Waarom zei je dat?
Heb je je vader gezien de laatste tijd? -Ja?
En weet je wat een dybbuk is?
Zoiets als een geest?
Het lijkt alsof hij 'n dybbuk gegeten heeft. -Een dybbuk eet je niet, Sender.
Iedereen weet dat hij in en uit de grote teen van je linkervoet gaat.
Flikker op, Moishe. Hoe weet jij dat?
De dybbuk-opname. -Dybbuk-opname?
De dybbuk-opname. Weet je niet meer?
Vorig jaar werd Fivel betrapt met een opname.
Wat staat er op? -Alles wat je over dybbuk moet weten.
Hier, deze is 't. Die bedoel ik.
FORENSISCHE TAFONOMIE
Laat me eens zien. Nou...
Dit is... Ja. Dit. -Varkens?
Dit is wat je nodig hebt. Jazeker, varkens.
Er staat dat ze varkens gebruiken...
omdat die het meest op mensen lijken...
wat betreft hun vetgehalte en beharing...
en over het algemeen een smakelijk hapje voor insecten.
Wie houdt er nou niet van spek?
Percy, het biggetje hier...
was per ongeluk platgedrukt door zijn moeder...
dus gaven ze hem aan de wetenschap.
Oké, eens kijken.
Vers. Vers, het verse stadium.
Oké, het lichaam begint vrij vroeg te ontbinden. Cellen gaan dood.
Het weefsel breekt af en bacteriën in het lichaam...
verteren het lichaam van binnenuit.
Van buiten naar binnen is er nog niet veel zichtbaar.
Met uitzondering van de hypostase, het bloed zakt door de zwaartekracht...
en lijkstijfheid, je weet wel, artritis voor doden.
De chemicaliën in het bloed beginnen insecten aan te trekken...
en maden nestelen zich in.
De ogen, als ze open zijn gebleven, zullen uitdrogen.
en krijgen een...
Krijgen een zwarte tint.
Opzwellen. Nu begint het lichaam op te blazen.
en te zwellen, uit te dijen.
Alle gassen en sappen worden in overvloed geproduceerd in het lichaam...
als de bacteriën zich te goed doen.
En niemand laat die gassen ontsnappen, dus ze kunnen niet weg.
En de maden, zich nu thuis voelend onder de huid...
een krioelende massa...
veroorzaken nog meer zwelling.
Het loslaten van de huid, smerig, treedt op.
Haar valt uit, aders worden zichtbaar, wat blijkbaar 'marmeren' heet.
En nu wordt het... Nu wordt het interessant. Actieve ontbinding.
Het buitenkapsel van het lichaam...
ons aardse omhulsel, huid, spier, weefsel...
het breekt allemaal open.
Het lichaam loopt leeg als een geknapte ballon.
Het lichaam vergaat.
'Vergaat'?
Ver... Ver gaan...Ve... Nee vergaan. Wel grappig. Nee.
Vergaan. Het is... Het is zuiveren.
En vleeseters, als die in de buurt zijn...
hebben een buitenkans.
Zij eten die rotzooi op.
Vergevorderd. Hier. Vergevorderde ontbinding.
Van het lichaam zijn alleen stukjes huid over en kraakbeen en bot.
Mummificatie is het eindresultaat...
als alle vocht aan de overblijfselen wordt onttrokken.
Dat was het.
En hoelang duurt dit alles?
Er staat...
O, bla, bla, bla.
Elke factor kan...
Wie zal het zeggen, oké? Ik bedoel, wat uw vrouw betreft.
Hoe kom ik daar achter?
Nou, je zou 'n varken kunnen begraven.
Toch? Maar ik denk niet dat dat...
Ja.
Bedankt voor uw tijd.
Natuurlijk.
Dank u.
Alles is goed nu.
Alles komt goed.
Ecosysteem.
Is de titel van het hoofdstuk, Stanley. -Ik heb een varken begraven.
Wat? -Ik heb een varken begraven.
Wij hebben hier... Wij zijn hier aan het werk.
Een dood varken.
Oké. -Moet ik weggaan?
Nee. Shmell? Shmell, was het toch? -Ik moest een varken begraven van u...
dus heb ik dat gedaan.
Ik probeer hier met Stanley te werken.
Wat heb je gedaan?
Laatst, zei u dat ik een varken moest begraven.
Heb ik dat gezegd?
Nee, wacht even. Doe dat niet. Luister nu. Ga gewoon... Ga. Ga weg.
Nee, ga... Ga gewoon weg nu.
Nee. Wacht. Wacht. Niet jij. Stanley.
Jij. -Hoofdstuk elf?
Het is een dood varken, Stanley. Ga gewoon. Ga weg, alsjeblieft.
Nou, ga zitten.
Je belazert me.
Ik bedoelde niet dat jij... Ik zei niet dat je 'n varken...
Wat nu?
Wat? -Wat doen we nu?
Wij? Er is geen... Er bestaat hier geen wij.
U zei dat ik het moest begraven. -Dat heb ik niet gezegd. Zeg dat niet.
Kijk. Kijk, ik moet...
Ik...
Waar heb je hem begraven?
Niemand weet waar ik...
Pardon? Ik bedacht net dat niemand weet waar ik ben.
Ik heb een heel varken genomen, net als in het boek.
Ik had het moeten melden.
Jezus.
Hier.
Hier?
Ja.
Heb je hier een varken begraven? -Een dood varken.
Nou dit is... Wauw, dit is niet goed.
Dit is helemaal fout.
Dit is gewoon...
Heb je een schop?
Jezus Christus.
Ik weet niet wat ik moest verwachten.
Allereerst, ik keur dit helemaal niet goed. En ten tweede, waar heb je dat vandaan?
Szechuan Heaven. -Op Route 87?
Suffern. -Ja, ze hebben goede noedels.
Nou, Shmell, dit is niet goed.
Hier krijg je geen vergelijkbare ontbinding mee.
Is het niet goed? -Nee. Met alle respect...
Met alle respect voor je vrouw, ze was vast groter dan...
Waaraan is ze gestorven?
Kanker.
Na hoeveel tijd heb je haar begraven?
Dertien uur.
Jullie laten er geen gras over groeien, hè?
Nou, het is... Dit is niet goed. Nee, dit is niet goed.
Als je dit goed wilt doen...
heb je een niet schoongemaakt varken nodig, een die pas net gestorven is.
Krioelend van bacteriën en zonder bloedverlies.
Ik neem aan dat uw vrouw niet rechtstreeks in de aarde is begraven?
Nee? -In lappen.
Alleen lappen? -In een kist.
Was 't een Cadillac?
Wat bedoel je? -Was het...?
Had die een satijnen binnenkant? -Nee, dat doen wij niet.
Dennenhout met drie kleine gaten in de bodem.
Gaten in de bodem? -Ja, zodat ze de aarde kunt bereiken.
Tot stof vergaan?
Als je me een varken zou brengen zo groot als jouw vrouw...
en haar als 'n Jood zou begraven...
met alle respect...
dan denk ik dat het moet lukken, maar dit is...
Dit is spotten met wetenschap.
Nou, dit was...
Het spijt me van uw vrouw.
Toen jouw vader stierf...
moest ik me met zijn kleding bezighouden...
stuk voor stuk.
Zijn bekishe, zijn shtreimel.
Deze dingen, gaf ik aan jou.
En, de alledaagse dingen, in één stapel weg.
Zijn schoenen...
zijn sokken, Shmuelie, met de gaten erin.
Zo onbeduidend, toch?
Misschien moet je met haar kleren beginnen.
Rivkah.
Noam?
Ja?
Denk je echt dat papa een dybbuk heeft gegeten?
Ik weet het niet.
Welke dybbuk zou hij eten?
Mameh's.
Dat is niet... -Ik zag hem haar kleren passen.
We hebben die opname nodig.
Dybbuk-opname.
Als Rabbi Goshen hem meenam...
dan moet hij in de kamer achter zijn kantoor liggen.
Ik hoop dat papa niet haar dybbuk opgegeten heeft.
Gaat niet alleen aan uitwerpselen verloren.
Klote Stanley.
Klootzak.
Wat is dat verdomme?
O, klote, Shmell.
Shit.
Wie is daar, Shmell?
Ga weg.
En neem je varken mee. Ga gewoon weg, man.
O, echt? De hospita.
Houd je kop dicht.
O, shit. Varken. Man...
Echt? Waar heb je deze vandaan?
Nee, niet.
'Agent, ik had geen idee.'
Het varken hoort vast ergens thuis. weet je?
En zou het varken kunnen zijn van een boerenmeisje dat jij...
Heidi mist haar varken, Shmell.
Heeft iemand je gezien?
Ik denk het niet. -Nee, luister.
Ik ben een leraar en jij bent een rabbi.
En ik denk dat je werkelijk de geijkte grenzen hebt overschreden...
van de leraar-rabbi relatie. -Ik ben geen rabbi.
Ik wil niet... -Ik ben een sh'liaḥ tzibbur.
Ik weet niet wat dat is. -Dat is 'n cantor.
Interesseert me niet. -Ik ben een Jood, Albert.
Je meent het. -En ik kan het niet. Ik kan het niet.
Ik kan het niet... Wat?
Ik heb het varken gestolen.
Dan kun je het maar beter doden.
Wat?
Je moet het varken doden. -Ik luister niet. Nee.
Zo gaan we het aanpakken. Jij en ik, we gaan...
We gaan dit varken optillen en het dragen...
naar jouw Joodse auto en je neemt het mee naar huis.
En dan praten we hier nooit meer over of nooit ergens meer over, oké?
Nou, ik...
Het doden van een varken brengt je vrouw niet terug, Shmell.
Dat weet ik.
Waarom geef je het niet wat melk?
Daar, daar is een ijskastje achter de bar.
Mijn keuken.
Hoe gaat 't met jou?
Hoe heet jij? Hè?
Wil je wat melk? Drink maar wat melk. Toe maar. Ga, melk, melk.
Braaf.
Jezus.
Jezus Christus.
Wat ben jij... Je kunt zijn keel niet doorsnijden.
Waarom niet? -Dat deden ze bij je vrouw ook niet.
Nou, jij bent de wetenschapper. -Ja, dat ben ik.
O, man.
Klote. Klootzak.
Bedankt hiervoor, voor dit alles.
Ja. Nou weet je, het is zoals ik mijn leerlingen vertel.
Je kunt niet altijd vanuit de emotie handelen.
Soms moet je... Moet je je hoofd koel houden.
Iets nuchterder zijn.
O, shit.
O, God. Houd je... Houd je varken in bedwang.
Shmell. Shmell, de hospita. De hospita.
Nu stil. Shmell, kun je me helpen, alsjeblieft?
Nee, niet doen...
Neem de telefoon niet op. Niet doen...
O, shit.
Ik zei, neem die telefoon niet op. Shit. -Hallo?
De woning van Albert, ja.
Nee, ik ben Albert niet.
Blijf even aan de lijn, alstublieft?
Klootzak.
O, klote.
Komt dit wel goed?
Ik denk dat hierna niets meer goed komt.
Met dit tempo, zijn we hier tot morgenmiddag.
Je zou kunnen helpen.
Ik heb een varken laten stikken vanavond.
Ik denk dat ik een belangrijke bijdrage heb geleverd.
Flikker op.
Ik denk niet dat dat efficiënt is.
We doen dit omdat als we een geliefde verliezen...
onze hele wereld op zijn kop staat.
Alles zou zwaarder moeten zijn.
een schop is zo'n gewoon gereedschap, maar een geliefde begraven...
is geen gewone taak.
Ik denk dat dat hier niet van toepassing is.
Ik denk dat alles vanavond niet zwaarder zou moeten zijn dan het al is.
Heeft het varken een naam? -Nee.
Ik denk dat we het een naam moeten geven.
Dat zijn we hem op zijn minst verschuldigd.
Harold.
Wat nu? -Nu? Nu moeten we wachten.
Wanneer is jouw vrouw overleden?
Zes weken en twee dagen geleden.
Vier dus.
We wachten vier weken.
Fijn, rond getal.
Shmuelie.
Shmelke.
Ik weet dat je in de bossen bent geweest...
de donkere bossen in de nacht, verloren.
Je rouwt om haar alsof het een van je ouders was.
Haar lijden.
Wat zegt de Talmud over lijden?
Wanneer is het voorbij?
Geboren worden.
Is dat makkelijk?
Uit de baarmoeder gerukt worden?
Dat is pijnlijk...
noodzakelijk.
Waarom zou sterven anders zijn?
Het zijn beide poorten.
De een kom je binnen, de ander ga je uit.
Misschien raakt het weggaan je soms.
Maar verder dan die deur kijken, Shmuelie...
dan word je gek.
Albert, hoi. Hoi, ik ben het nog.
Het apparaat heeft me weer opgehangen.
Ik heb niets meer van je gehoord. Ik hoop dat alles goed is.
Er is een Chassidische fabel over Rabbi Lazer uit Chortkiv.
Hij had een vrouw. Nou dit is grappig.
Het verhaal gaat dat hij op een dag, thuiskomt...
Ja. vette vingers, lijkt me. Tonijn.
En je hebt het niet omgestoten? -Natuurlijk niet, Judy.
Waarom zou ik dat doen? -Albert?
O, shit. Shmell.
Meneer, u mag hier niet komen. Dit is alleen voor leraren.
Ik ben een sh'liaḥ tzibbur.
Waar was je? Ik heb berichten ingesproken.
Albert. -Wacht, laat me even... Kan dat?
Een ogenblik, Judy.
Dit is... Dit is m'n spirituele leermeester.
Luister, hé, je kunt niet hier komen.
Dan moet je misschien je telefoon opnemen.
Dan moet jij misschien...
Kijk, ik weet niet wat er die nacht gebeurd is.
Ik ben een leraar. Ik ben een academicus.
Dit is niet wetenschappelijk. Immoreel. Het is 'n smet.
Het is een smet op de academie.
Luister, er valt niet te twisten over wat we deden.
Het was gewoon een wilde, opzwepende nacht.
Primitief, bijna, vol idiote waanzin.
En mijn vrouw dan?
Stil, Shmell.
Luister, ik denk dat we elkaar beter niet meer moeten zien.
Ik denk dat het niet verstandig is.
Nou, dan...
Dat was het dan, denk ik.
Ik heb weer gezondigd.
Ik heb de naam van mijn vrouw te grabbel gegooid.
God, vergeef mij.
En jij, Albert, jij hebt mij daarbij geholpen.
Ik ben een sh'liaḥ tzibbur.
Ik weet nog steeds niet wat dat is. -Iemand die zingt...
in de synagoge. -Wat, zoals... Zoals een cantor?
Kijk, er ligt een varkenskarkas van een maand oud langs Highway 109.
Wij hebben dat dier vermoord.
Als we dat vannacht niet volgens schema opgraven...
nou, dan is dat nog een doodzonde erbij.
Waarvoor hebben we dat varken dan geslacht?
Voor niets. -Shmell. Jij... Ik moest het van jou.
Jij hebt hem een naam gegeven. Humbert?
Zijn bloed zit aan onze handen. -Harold. Zijn modder op mijn tapijt.
HaShem, vergeef ons.
Wat heeft het ons gebracht?
Nog een dood varken meer in de wereld, niet eens opgegeten door de goyim?
Zoals men zegt, nieuwsgierigheid...
Nieuwsgierigheid doodde de kat, Shmell. -Wat?
Nieuwsgierigheid doodde de kat.
Kat?
Nee. Nieuwsgierigheid doodde het varken.
Nou, dat klopt.
Dat deed het.
O, jee.
Ik zie hier geen stof. -Ik denk dat dat slechts 'n eufemisme is.
Het is maar een varken.
Ja. -In een deken.
Zoals ik het inschat, zou ik zeggen dat we pas in het opblaasstadium zijn...
Jouw vrouw is in een verder gevorderd stadium.
Dit varken moet een heilige zijn.
Je moet hier naar kijken als naar... Een lijkkist-tijdmachine.
Zie Harold als jouw vrouw vier weken eerder.
Er kan veel gebeuren in vier weken.
Dus, wat doen we nu? -Nu?
We wachten weer een maand. -Een maand?
En in de tussentijd?
Probeer wat minder te bellen.
Naftali, leg dat boek neer. -Maar...
Leg dat boek neer. Daarvoor zijn we niet hier.
Maar, kijk.
The Hardy Boys.
DE SCHAT IN DE TOREN
Dit is verontrustend, Shmuel.
Niet alleen Hardy Boys, maar omdat Noam en Naftali...
twee menschen, stiekeme gedragingen vertonen.
Alsof ze zelf kleine Hasid Hardy's zijn.
Ik heb het niet gelezen.
Frank en Joe zijn nooit iets goeds van plan.
En hun methodes?
Shmuel, het is maar goed dat ik hen betrapte.
Kun je je voorstellen wat hun jonge ogen nog meer zouden zien?
DE DYBBUK
Ik kan me niet voorstellen dat Rivkah dit goed had gevonden.
Wanneer denk je dat je weer je werk als cantor kunt hervatten?
Rabbi Plotkin zingt als een geit.
Heb je met de rabbi gesproken? -Ik praat met de rabbi.
Oké.
En wat nu met de jongens?
Ik regel het met mijn jongens.
Wat? Dat was het?
Shmuel...
Verstel je jas.
Waar gaan we heen?
Ik moet jullie iets laten zien.
Ik weet niet precies waarom...
maar jullie moeder...
Ik voel haar hier.
Ze had het altijd over de oceaan, weet je nog?
Ik wil...
dat jullie met haar praten.
Ik was hier om met haar te praten.
Ik wil dat jullie voelen dat jullie dat ook kunnen doen.
Als je dat zou kunnen, wat zou je haar dan zeggen?
Praat met mama.
Dit is niet Joods.
Nee.
Maar het is menschlich.
Ik ben jullie vader.
Ik zeg dat jullie met mama moeten praten.
Zeg dat je van haar houdt.
Je maakt ons bang, Tateh.
Zij is jullie moeder.
Je houdt toch van je moeder? -Mama is dood, pap.
Respecteer haar.
Zeg haar dat je van haar houdt.
Zeg het.
We houden van haar.
Luider. -We houden van je.
Noam?
Noam.
Ik houd van jou.
Heel goed.
Ik houd ook van jou, Rivie.
Ik heb je.
Ik heb je vast.
Het spijt me.
Je stem, Shmuel. Laat je stem horen.
Shmuel, kugel? -Nee.
Je hebt gasten.
Waar ben je?
Ik weet dat het vroeg is.
Ik weet dat het te vroeg is.
Shmuel, maar...
Lia vroeg het me.
Avi kent een weduwe uit Monsey.
Mameh... -O, Shmuel.
Ik zeg het voor jou, voor de jongens.
Zou het zo erg zijn dat je misschien nog meer kinderen zou krijgen?
Naftali?
Klaar?
Er bestaan geen kwade geesten.
Het zijn alleen de zielen van mensen die voor hun tijd stierven...
tot in de eeuwigheid.
Niet tot in de eeuwigheid.
De ziel van de doden keert terug naar de aarde...
om te dwalen tot ze zuiverheid bereiken.
Soms gebeurt het dat een dwalende ziel...
het lichaam binnentreedt van een mens...
waar hij ooit van heeft gehouden.
Dat is een dybbuk.
Dybbuk. -Dybbuk.
Dybbuk?
Een begraafplaats.
Denk je dat Tateh daar 's nachts heen gaat?
Kom, mijn bruidegom, ik zal ons beider zielen dragen...
als ongeboren kinderen.
Nou, wat zeg je me daarvan?
Dit is actieve ontbinding.
Dreck.
Wat?
Wat is chazer? -Het is een varken, Albert. Een varken.
We hadden het net zo goed bij Szechuan Heaven kunnen halen.
Dat zou niemand willen bestellen...
Shmell, vriend, je moet het begrijpen.
Deze dingen, ze ontbinden ook van binnen, weet je?
Waarschijnlijk is er een 24-uurs all-you-can-eat bacteriënbuffet bezig.
Dit kevertje heeft ook honger zo te zien.
Ik bedoel je moet de hele zooi eruit snijden...
om er helemaal zeker van te zijn, maar ik ben...
Ik doe geen... Hé, Shmell.
Doe eens niet zo eng, alsjeblieft.
Ik begon er net aan te wennen. -Weet je wat dit betekent?
We wachten wat langer. -Weet je wat dit betekent?
Nee. Dat weet ik niet. Ik weet niet wat het betekent.
Kun je me echter helpen?
Kun je...
Oké. Vertel het me.
Waar ben je op uit, Shmell? Waar gaat dit over?
Ik weet het niet.
Wat? -Ik weet het niet.
Oké? Ik weet het niet.
In het begin dacht ik misschien dat haar verliezen te veel...
Te veel zou zijn.
Weet je, misschien wilde ik haar hier...
zo lang mogelijk dichtbij me in de wereld waar ik ook ben.
Maar nu...
Nu wil ik juist dat ze weg is.
Weg.
Al goed. -Weet je?
Er is een deel van de ziel...
dat 'neshama' heet.
Dat blijft bij...
bij de overblijfselen...
zo lang als de overblijfselen er zijn.
En zo lang als het blijft...
is het...
Is het gekweld, Albert.
Is het gemarteld.
Ik wil alleen dat ze weg is.
Ik wil dat ze vrij is.
O, shit.
Klote.
Oké, nou, ik denk niet dat dit...
Dit zou...
Oké. Oké.
Al goed.
Hier gaan we.
Oké, Shmell.
Shmell...
Je moet me wat aarde brengen...
uit haar graf.
Aarde? -Ja.
Uit? -Uit 't graf van je vrouw.
Aarde?
Ongeveer zoveel. -Uit het graf?
Uit het graf van je vrouw. Shmell...
Dat mag niet.
Ja, ik snap dat dat te ver zou gaan.
Shmuelie?
Hallo, Rivie.
Het spijt me.
Dank je.
Wat we hier gaan doen is de PH van de bodemmonsters onderzoeken.
Wat betekent dat?
Misschien kunnen we bewijzen dat jouw vrouw een voorsprong heeft op Harold.
Als haar bodemmonster het beste is, kunnen we veilig aannemen...
dat zij het voordeel heeft dat ze sneller ontbindt.
Zij ligt voorop, voor zover het God of wat dan ook aangaat.
Dus als we de soda met wat water in de aarde doen, als 't Chassidisch is...
...zuurhoudend, gaat 't bruisen. En wie het meeste bruist is de winnaar.
Is dit wetenschappelijk?
O, ja. Ja. Dit is heel wetenschappelijk.
Geef je vrouw eens aan.
En dan Harold.
Ik vraag me af of deze opstelling juist is omdat...
Doe het gewoon.
Ja. Oké, water.
En nog wat meer water.
Soda.
Oké.
Meer.
Nou, ze lijken me...
aardig gelijkwaardig. -Neem me niet in de zeik.
Het spijt me, Shmell.
Weet je wat dit betekent? -Ik dacht dat het zou kunnen helpen.
Harold loopt voorop. Ver voorop. -Nee, echt, dat is...
Dat is heel moeilijk te zeggen.
Nee, ik weet het zeker, Harold loopt voorop.
Nee, uiteindelijk, weet je... Onzin, echt.
Ik bedoel dit is allemaal... Dit is een benadering.
Benadering? Dit is wetenschap.
Nee, nee er zijn te veel... Te veel factoren.
Factoren? -Ja, factoren.
De dag waarop ze stierf, de tijd waarop ze stierf, het weer.
Het boek zegt duidelijk dat... -Het boek laat alleen de stadia zien.
Het geeft geen tijdslijn.
En het varken in het boek...
dat klotevarken was begraven op de grond.
Elk lichaam is anders.
Als je wilt weten hoe een bepaald lichaam zal ontbinden...
is dat een wisselwerking tussen de aarde en het lichaam.
Anders is het alleen een...
Tja, het is een benadering.
Waarom heb je dit dan allemaal gedaan, Albert?
Ik heb er niet om gevraagd, Shmell.
Is dit wat de wetenschap biedt?
Dit is niets. -Het is niet niets.
Je hebt tegen me gelogen. -Ik heb niet tegen je gelogen.
Ik weet niet wat dat betekent.
'Pis niet op mijn rug terwijl je zegt dat het regent.'
Dybbuk.
Ga weg.
Nu meteen.
Dybbuk.
Mameh?
Mameh...
ga weg.
Nu meteen.
Ga weg.
Ga uit de grote teen van Tateh's linkervoet weg.
En we houden van jou.
We houden van je, Mameh.
Dybbuk.
Dybbuk Mameh.
Nu blaas op de... Blaas op de sjofar.
Nee.
Was het plotseling?
Het was onverwacht.
Het spijt me.
Men vertelde me dat je een sh'liaḥ tzibbur bent.
Ja.
Je moet een mooie stem hebben. -Momenteel niet.
En uw echtgenoot?
Zijn familie had een kruidenierszaak.
Hij zat op Kollel.
En ik werkte in de kruidenierszaak.
Ik kan best goed koken.
Het wordt er niet beter op, weet je.
Het wordt anders, maar niet beter.
Ik bedoel, het is farfoylt.
Pardon?
Heb je kinderen?
Ja.
Twee. Noam en Naftali.
En hoe zijn zij er onder? -Ik weet niet...
Zij rouwen ook.
Maar ze zijn sterk.
Sterker dan wij.
Hebt u kinderen?
Nee.
Limonade.
Het is goed dat u met uw gedachten elders bent.
Het spijt me.
En het is goed dat u nog steeds van uw vrouw houdt.
Hallo.
Hallo? -Ik kom voor Shmell Rothenblum.
Voor? -Hij is een vriend van me.
Een zakenvriend. Ik werk in...
Ik verkoop verzekeringen. -Bent u Joods?
Ja, zeker.
Heel Joods.
Hij is er momenteel niet.
Dus, u zult een andere keer terug moeten komen.
Nou, ik zou kunnen wachten.
Jouw vriend is hier.
De verzekeringsagent.
Je kunt hier niet komen, Albert.
Ik weet het... -Dat kan echt niet.
Ik weet het. Het spijt me.
Het enige dat ik heb, het enige, is mijn familie.
Ik weet het. -In deze wereld.
Ja, het spijt me.
En een weduwe in Monsey. Misschien.
In Monsey? -Mijn laatste strohalm.
Ja. Ja. Nou, Shmell...
Je bent bedreigend. -Ik weet het. Het spijt me heel erg.
Hier, kijk. Kijk eens hier.
LIJKEN OP DE BOERDERIJ: in Knoxville, Tennessee
Het is een boerderij in Knoxville, Tennessee.
Wat is dat? -Een lijkenboerderij. We gaan erheen.
Met collega's praten, lijken bekijken en een antwoord krijgen op onze vragen.
Wat is een lijkenboerderij? -Precies zoals het klinkt.
Ze planten lichamen. Dode.
In de grond... In de grond, op de grond.
In de bomen, weet ik veel.
En kijken ze naar hoe ze groeien? -Nee, man, naar hoe ze rotten.
Varkens? -Nee, nee, mensen.
Dat is farkakte. -Nee, het is forensisch.
Het is een forensisch antropologisch onderzoekscentrum.
Ik weet niet wat dat is. -Het is officieel.
De eerste in zijn soort. -En rouwen ze?
Nee, nee. Het zijn wetenschappers.
Soms schenkt iemand zijn lichaam, na de dood, aan de wetenschap.
En sommige van die lichamen, gaan hierheen voor misdaden en zo.
Zoals wie deed het? Waar? Met wat?
Een soort spel als Cluedo.
Waar gebeurde het, hoe gebeurde het en wanneer?
Wanneer? -Cluedo?
Ja, man, zoals... Hoelang duurt het voordat een lichaam...
rot.
In Knoxville.
Ik vertelde je moeder dat ik verzekeringen verkoop.
Wie was die man, Tateh?
Hij is een vriend.
Waar ga je heen?
Ik kan jullie niet vertellen wat ik moet gaan doen.
Je moet me vertrouwen.
Ik vraag jullie om jullie zegen, mijn zonen.
Zal dit je beter maken?
Ik denk het wel.
Ik hoop het.
Je hebt onze zegen, Tateh.
Dybbuk.
We gaan je vrouw recht aan doen, man. Oké?
We gaan je vrouw recht aan doen.
Rivkah.
Wat?
Ze heet Rivkah.
Rivkah?
Dank je.
Dank je, Shmell.
Het is Shmuel.
Shmuel.
Shmuel?
Dank je.
We hebben een afspraak, toch?
Nee. Nee, maar ik heb herhaaldelijk ingesproken.
O, ja. Ja. Hallo. -Hallo.
Hoe gaat het? -Goed.
Goed.
En met u? -Goed, goed.
Het gaat goed met ons.
Het gaat goed. We komen voor dr. Worthenheimer.
'Heimer'. -Heimer.
Hij is een... Een collega van me.
Hij is een mede-academicus.
Dr. Worthenheimer is dood.
Dood? -Ja.
Dat tijdschrift is minstens een paar jaar oud.
Ik zal kijken of Carol u te woord kan staan.
O, geweldig. Ja, dank u.
Hallo. -Hallo.
Wat kan ik voor jullie doen, mannen?
Hallo, Carol.
Ik vond het erg te horen dat dr. Worthenheimer overleden is.
Ja, helaas.
Heeft hij...
gedoneerd?
Ja. -Nou, dat is echt iets voor hem.
Denkt u dat ik nog afscheid kan nemen?
Hier is Walter.
Staat u mij toe?
Hé, ouwe jongen.
Het is je goed vergaan.
De groeten van Harold.
Heeft uw vriend dr. Worthenheimer gekend?
Mijn vriend? O, mijn collega en ik.
Ja, ja... Nee. Nee, hij niet.
Hij niet, jammer genoeg.
Altijd al 'n goede botstructuur gehad.
Mijn collega en ik zitten midden in een fascinerend onderzoek...
naar de forensische tafonomische verscheidenheid...
en we zouden dat heel graag met spoed bespreken.
Het gaat over een... Een vrouw, midden 40...
slank, overleden.
Kanker.
Voortijdig, niet gebalsemd.
In een kist van dennenhout.
Drie gaten in de bodem...
volgens de orthodoxe wetten.
Ze is 1,80 meter diep begraven, simpel, standaard, in juni dit jaar.
In de Hudson-vallei.
Hebt u een vraag?
Hoe ziet dat lichaam er nu uit?
Waar kwam u ook alweer vandaan?
Klote, man.
Dit was echt niet goed, Albert.
Ik weet het. Sorry.
We zijn helemaal hierheen gereden.
Het was heel onprofessioneel van me. Het spijt me.
Ik had je nooit mee moeten nemen. -Nee, jij bent een wetenschapper.
Zij is een wetenschapper.
Er zou wederzijds begrip moeten zijn.
Men zou respect voor je moeten hebben.
Shmuel... - 'Shmuel' me niet.
Nou, kijk... -Klote.
Kijk, ik ben...
Ik ben een natuurkundeleraar. Ik ben geen...
Ik geef les op een gemeentelijk college. En zeg maar niets want het is...
Klote. -Het is de waarheid.
Kijk, ja, het is klote. Oké? Verdomd klote.
Ik ben gescheiden, oké? Ik ben van middelbare leeftijd, oké?
Maar ik ken mijn grenzen.
We hebben 1200 kilometer gereden naar hier.
We moeten er nog 1200 terug.
Het spijt me, Albert. We gaan die kloteboerderij bekijken.
ANTHROPOLOGISCH ONDERZOEKSCENTRUM
Best hoog. -Ja, jazeker.
We zullen gewoon...
Ga jij eerst.
Hier.
Ja. Oké, wacht, nu.
Eén, twee, drie.
Wat gebeurt er, Shmuel?
O, we... We moeten gaan, Shmuel.
Shmuel, alsjeblieft, kom naar beneden nu.
Dit meen je toch niet, verdomme.
BEWAKING
Kom naar beneden. -Goedenavond, heren.
Ja, meneer. -Leg uit wat hier verdomme gaande is.
Meneer, dit is niet wat het lijkt...
Waar lijkt dit op? -Ik kan u verzekeren, meneer.
Er is een verklaring... -Allereerst ben ik geen meneer.
Nee, nee, natuurlijk bent u dat niet.
Dat zie ik nu. Sorry.
Is hij gewond?
Nee, hij is... Hij is aan het bidden, denk ik.
Hij is... Hij is overstuur.
Dit is niet...
Wij zijn... Wij zijn nette mensen.
Er is hier geen... We zijn niet kwaadwillig, geen slechte bedoelingen. Dit is...
Dit gaat over verdriet. Over rouw.
Rouw? -Over heel worden.
Helen? -Ja.
Zijn vrouw is gestorven. -Is ze op de boerderij?
Nee, nee, hij heeft nachtmerries.
Nachtmerries. -Ja.
Over zijn vrouw en haar teen.
Hij denkt, denk ik...
dat als hij een echt, ontbindend lichaam van dichtbij kan bekijken...
dat hem dat op de een of andere manier...
Dat het een oplossing is voor zijn nachtelijke kwellingen.
Dat is behoorlijk gestoord.
Ja, ja, dat klopt. Helemaal.
Maar ook al is dat zo... Je kunt er nu mee ophouden, Shmuel.
En, hoe is ze gestorven?
Zijn vrouw.
O, ze... Ze stierf aan kanker.
Klote kanker.
Ja, ja, het is een... Een vreselijke, vreselijke ziekte.
Mijn moeder, mijn man en m'n jongste, Duvel, verloor ik er aan.
O, dat is...
Shit, dat is... Dat is verschrikkelijk.
Klote kanker. -Klote kanker.
Dus dat is wat dit betekent. Het gaat...
Het gaat niet goed met hem en ik probeerde hem te helpen.
Ik probeerde een vriend te helpen.
We hebben heel lang gereisd.
Maar ik kan u niet op de velden toelaten.
Nee, nee, absoluut, dat zou... Dat zou een vergissing zijn.
Maar als jullie, heren, als de sodemieter wegwezen...
dan kan ik wel een oogje dichtknijpen.
Dank je wel, dank je. -Maar hoe heet uw vriend?
Shmell, Shmuel.
Jezus houdt van je, Shmell Shmuel.
Ik zou niet weten wat voor een troost die lichamen je hadden kunnen bieden.
Het is een goddeloze plek daar.
Sommigen zijn in weken weg.
Acuut verdwenen in de grond.
Weken? -Weken.
Door die klote Tennessee-hitte, volgens mij.
En degenen in die ondiepe graven...
doen er niet veel langer over.
Nou... Nou, dank u.
Ik... Ik weet uw naam niet.
Stella. -Stella.
Stella bij het licht van de Sterren. -Dat klopt.
Dank je.
God hebbe haar ziel.
Shmell Shmuel.
-Ja, man.
Ze waren mooi.
Wat bedoel je?
De lichamen.
Zag je ze? -Ja, heel eventjes.
Jammer dat jij ze niet zag.
Nou... Nou, het was een edele poging, denk ik.
Ze waren...
in de aarde aan het smelten.
Terugkerend naar de aarde.
Een heel...
effectief ecosysteem.
Ja. Ja, dat is het.
Maar waar dient ze voor, Albert?
Met welk doel?
Jij denkt aan zielen, Shmuel.
Ik weet daar niets van.
Maar ik denk...
dat het meest nobele einde voor haar...
...haar aardse bestaan...
zou tot meststof vergaan kunnen zijn.
Efficiënte meststof.
De winter komt.
Ja.
De grond bevriest.
Inderdaad.
Dat zal haar ontbinding afremmen en stop zetten.
Hier.
Ik heb je.
Dit is goed.
Het is goed... Goede aarde, Shmuel.
Ga je niet...?
Nou, je weet me te vinden.
Ik zal 'n pasje regelen.
Dank je, Albert.
Het is...
Graag gedaan.
En, weet je, l'chaim.
TER NAGEDACHTENIS AAN LINDA SNYDER
Ondertiteling Vertaald door: Lilly van Onna